Skip to main content

Kongres Sportu Wiejskiego — Warszawa 2021

W dniach 8-9 października w Centrum Olimpijskim w Warszawie odbył się Kongres Sportu Wiejskiego, który zgromadził prawie 200 przedstawicieli kluczowych dla rozwoju sportu wiejskiego środowisk (klubów sportowych, szkół, samorządu terytorialnego, ludzi nauki i biznesu oraz mistrzów olimpijskich). Organizatorami kongresu byli: Centrum Edukacji Społecznej, Krajowe Zrzeszenie LZS i Polski Komitet Olimpijski. Patronami honorowymi kongresu były Ministerstwo Aktywów Państwowych i Ministerstwo Zdrowia, partnerem strategicznym PZU S.A. partnerami głównymi: Totalizator Sportowy, KGHM S.A. Polski Cukier i Frutuś, patronami medialnymi Radio dla Ciebie, Top Agrar i Tygodnik Rolniczy, partnerami: Fundacja Wespół, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, Fundacja V4Sport, Instytut Prawa Sportowego, Polskie Stowarzyszenie Nordic Walking i firma Eco-Harpoon.

Celem kongresu było wypracowanie rozwiązań zwiększających stopień rozwoju kultury fizycznej na terenach wiejskich, a także pokazanie polskiej wsi jako atrakcyjnego miejsca do aktywnego spędzania wolnego czasu, szczególnie wśród dzieci, młodzieży i osób starszych. Bezpośrednią relację z kongresu prowadzoną na Facebooku oglądało w niektórych momentach nawet prawie 1500 osób. Już to świadczy o tym, że tego rodzaju spotkań brakuje w środowisku wiejskim.

Uczestnicy niewątpliwie poszerzyli swoją wiedzę z zakresu: wdrażania w swoich społecznościach lokalnych innowacyjnych działań w zakresie promocji kultury fizycznej i zdrowego stylu życia; zwiększania poziomu wyszkolenia sportowego młodzieży; usprawniania działalności klubów sportowych, efektywnego pozyskiwania i wydatkowania funduszy na infrastrukturę sportową, profilaktykę zdrowotną i społeczną. Znacznym zainteresowaniem uczestników cieszyły się wystąpienia prelegentów dotyczące prawa obowiązującego w sporcie.

Relacja z kongresu

Kongres otworzył prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego Andrzej Kraśnicki, który w swoim wystąpieniu nawiązał do 75-lecia Ludowych Zespołów Sportowych i przypomniał, że wielu olimpijczyków to zawodnicy „Zielonego Bractwa”, szczególnie w takich sportach jak: kolarstwo, zapasy, podnoszenie ciężarów, lekkoatletyka czy narciarstwo klasyczne oraz przypomniał, że po raz pierwszy w historii PKOl powołał w swoich strukturach Komisję Sportu Wiejskiego, której przewodniczącym jest Krzysztof Piasek, sekretarz KZ LZS. Następnie Ryszard Madziara, doradca wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Aktywów Państwowych Jacka Sasina odczytał list

wystosowany przez niego do uczestników kongresu. Listy przysłali także Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam StruzikRafał Szlachta prezes Polskiej Organizacji Turystycznej. Głos zabrali również: Marek Mazur, wiceprzewodniczący Krajowego Zrzeszenia LZS, oraz poseł Jarosław Rzepa, wiceprzewodniczący Koła LZS przy Sejmie i przewodniczący Zachodniopomorskiego Zrzeszenia LZS.

Obrady kongresowe prowadził red. Krzysztof Ratajczak.

Fot 1. Kongres otworzył prezes PKOl Andrzej Kraśnicki, fot. 2. Głos zabrał także Marek Mazur, wiceprzewodniczący KZ LZS

Po tych wystąpieniach rozpoczęła się sesja problemowa pt.: „Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość sportu wiejskiego w Polsce”. Pierwszy prelegentem był prof. AJD Eligiusz Małolepszy z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie (autor ponad 270 publikacji z zakresu kultury fizycznej), który mówił o genezie i rozwoju sportu wiejskiego w Polsce. W swoim wystąpieniu przypomniał, że sport już w okresie międzywojennym rozwijał się na wsi polskiej a realizowany był przez szkoły rolnicze (w 1939 roku tych szkół było prawie 190), Związek Młodzieży Wiejskiej, Uniwersytety Ludowe czy Związek Strzelecki i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej i Żeńskiej. Następnie skupił się na działalności Ludowych Zespołów Sportowych.

Drugim prelegentem był dr Konrad Burdyka z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN. Jego wykład nosił tytuł: „Popularyzacja sportu a współczesne przeobrażenia polskiej wsi”, w którym stwierdził, że sport wiejski w Polsce po odzyskaniu niepodległości prawie zawsze „miał pod górkę”, jak uważa wielu gdyby nie trudna historia LZS organizacja ta, nie byłaby dziś tak silne. Następnie skupił się na jego zdaniem największym problemie sportu wiejskiego, który brzmi: jak utrzymać stabilność instytucji propagujących sport w małych miejscowościach? O tej stabilności będzie decydować demografia, infrastruktura i przemiany kulturalne, w tym aktywność obywatelska.

Fot. 1. Pierwszym prelegentem był prof. AJD Eligiusz Małolepszy z Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, fot. 2. Jako drugi swój wykład wygłosił dr Konrad Burdyka z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

Trzecim prelegentem był Jakub Kalinowski, prezes Fundacji V4Sport, jego wykład nosił tytuł „Sport, aktywność fizyczna Polaków — współczesne wyzwania i rozwiązania”. Swoje wystąpienie zaczął niekonwencjonalnie, prosząc uczestników, by patrząc na obrazek papierosa i krzesła powiedzieli z czym się ono kojarzy. Prawidłowe skojarzenie: palenie tytoniu to druga przyczyna umieralności na świecie, a brak aktywności fizycznej to czwarta. Najgroźniejszy jest brak aktywności fizycznej wśród dzieci, który objawia się otyłością i wadami postawy, a sytuację pogorszyła jeszcze pandemia covidowa. W ciągu ostatnich 20-30 lat podwórko zastąpiły media społecznościowe. Jak temu przeciwdziałać? Dzieci i dorośli powinni ruszać się przez cały dzień (nie wystarczy uczestniczenie 2, 3 razy w tygodniu w zajęciach fitness czy pływaniu), rodzice nie powinni zwalniać dzieci z zajęć wychowania fizycznego, dzieci powinny być aktywne fizycznie 60 minut dziennie poza zaplanowanymi w tygodniu aktywnościami (np. dotarcie do szkoły i powrót rowerem, na hulajnodze czy na piechotę), oferta organizacji sportowej powinna stawiać na uczestnictwo, a nie rywalizację, promować multisport, a nie wąską specjalizację.

Kolejny prelegent, Dyrektor Prewencji PZU Robert Lubański przedstawił nowy program tej firmy — „Dobra Drużyna PZU — wsparcie rozwoju sportu i dzieci i młodzieży”. Program został zainaugurowany 15 czerwca 2021 roku w Raszynie, kapitanem Dobrej Drużyny PZU została Iga Świątek, ambasadorem znany youtuber Blowek. W programie są różne akcje. Jedną z pierwszych był konkurs na TikToku „Powołani do ruchu” — trzeba było przysłać krótkie nagranie ze swojej aktywności fizycznej. Przysłano 163 tysiące nagrań, a konkurs miał 355 milionów wyświetleń. Do Dobrej Drużyny PZU powołania dostali już AMP Futbol Polska, AZS, Polski Związek Zapaśniczy, Polski Związek Badmintona, Stowarzyszenie Nadzieja na Mundial (dzieci z Domów Dziecka) oraz kilka klubów sportowych. W przyszłym roku PZU uruchomi w tym programie fundusz grantowy. Dyrektor Lubański zaprosił do współpracy Ludowe Zespoły Sportowe, które mogłyby stać się częścią „Dobrej Drużyny PZU”.

Fot. 1. Jakub Kalinowski, prezes Fundacji V4Sport zaczął swoje wystąpienie od pytania — z czym kojarzy się nam papieros i krzesło?,
fot. 2. O nowym programie PZU S.A. „Dobra Drużyna PZU — wsparcie rozwoju sportu i dzieci i młodzieży” mówił dyrektor prewencji w tej firmie Robert Lubański

Ostatnim prelegentem tej sesji był dr Dariusz Pietranis z Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, który omówił „Rozwiązania systemowe w zakresie wspierania sportu na przykładzie województwa wielkopolskiego”. Samorząd wojewódzki ściśle współpracuje w zakresie rozwoju sportu z jednostkami samorządu terytorialnego i organizacjami pozarządowymi. Te ostatnie otrzymują największą pomoc. Co wyróżnia jednak ten samorząd od innych? Wielkopolska jaka pierwsza w kraju wprowadziła system wieloletnich umów podpisywanych z organizacjami pozarządowymi. Pierwsze takie umowy podpisano już w 2007 roku, od 2019 roku te umowy podpisuje się już na 5-letni okres działalności. Gwarantuje to beneficjentom stabilność finansową i możliwość długofalowego planowania. Jako ostatni zabrał głos poseł Tadeusz Tomaszewski, wiceprzewodniczący Sejmowej Komisji Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki oraz przewodniczącego Wielkopolskiego Zrzeszenia LZS, który zachęcał wszystkich działaczy do myślenia systemowego w kwestii sportu.

Następnie odbyła się debata pt. „Z małych ojczyzn na olimpijskie areny”, którą poprowadził Krzysztof Ratajczak. Swoimi wspomnieniami podzielili się: Tomasz Majewski (lekkoatletyka), Andrzej Juskowiak (piłka nożna), Leszek Kosedowski (boks), Elżbieta Urbańczyk (kajakarstwo) i Patrycja Piechowiak (podnoszenie ciężarów).

Fot. 1. dr Dariusz Pietranis z Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego mówił o rozwiązaniach systemowych w zakresie wspierania sportu obowiązujących w tym województwie, fot. 2. Debata mistrzów

Po przerwie obiadowej rozpoczęły się prace trzech komisji problemowych. Pierwsza komisja dyskutowała o infrastrukturze sportowej — jej moderatorem był Krzysztof Bagiński, Sekretarz Miasta Świnoujście; druga o wolontariacie i zachęcaniu młodzieży do działania, aktywności w sferze sportowej i społecznej — moderatorem był dr Konrad Burdyka, pracownik Polskiej Akademii Nauk; trzecia starała się dociec jak rozpoznawać talenty sportowe w małych środowiskach — moderatorem był dr Krzysztof Piech z AWF Biała Podlaska.

Fot. 1. Panel dyskusyjny o wolontariacie, fot. 2. Panel dyskusyjny o infrastrukturze

Pierwszy dzień kongresu zakończyła uroczysta kolacja „z Mistrzami”, podczas której podziękowano wybitnym sportowcom i organizatorom wydarzenia. Głos zabrali Krzysztof Piasek, Przewodniczący Komisji Sportu Wiejskiego PKOl i sekretarz KZ LZS oraz sportowcy: Andrzej Juskowiak, Leszek Kosedowski, Patrycja PiechowiakIwona Dzięcioł-Marcinkiewicz, która także pracowała przy organizacji kongresu jako przedstawicielka PKOl oraz Adrianna Karolina Kuropaś, prezes Centrum Edukacji Społecznej. Spotkanie prowadzili red. Krzysztof Ratajczak oraz Andrzej Semporowski.

Fot. 1. Kolacja „Z mistrzami”. Od lewej stoją: Krzysztof Piasek, Patrycja Piechowiak, Leszek Kosedowski, Andrzej Juskowiak, Iwona Dzięcioł-Marcinkiewicz i Adrianna Karolina Kuropaś, fot 2. Po dniu pełnym wykładów i dyskusji, chwila wytchnienia była konieczna

Drugi dzień kongresu uczestnicy rozpoczęli od zwiedzania Muzeum Sportu i Turystyki, które ma w swoich zbiorach blisko 60 tysięcy eksponatów. Następnie rozpoczęły się wystąpienia tematyczne związane z praktycznymi i prawnymi aspektami organizacji imprezy sportowej. Jako pierwszy wystąpił Tadeusz Wojciechowski z Narodowej Agencji Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności, który opowiedział o pozyskiwaniu środków finansowych Erasmus+ Sport. Zdaniem prelegenta warto się o nie ubiegać, choć proces ich pozyskiwania nie jest prosty. Czy przekonał słuchaczy? Wiemy z doświadczenia, że wiele organizacji rezygnuje, bo ich zdaniem opis zasad jest zbyt skomplikowany i napisany hermetycznym językiem, a na zatrudnienie specjalistów ich nie stać. Następnie Grzegorz Kita, prezes i założyciel Sport Management Polska, mówił o promocji terenów wiejskich poprzez sport, aktywności sportowo-ruchowe i turystykę aktywną. Z kolei adwokat Grzegorz Knap, członek Zarządu Instytutu Prawa Sportowego, usiłował przekonać obecnych na Sali, że RODO w sporcie nie jest takie straszne, choć ma kilka „pułapek”. Redaktor Krzysztof Ratajczak, Kierownik Zespołu Redakcyjnego Sportu Polskie Radio Poznań S.A mówił o public relations w sporcie. Po krótkiej przerwie, ponownie zabrał głos Grzegorz Knap, który tym razem omówił programy rządowe i samorządowe dla klubów i organizacji sportowych, a Marek Murmyło, dyrektor generalny firmy ECO HARPOON, która zajmuje się odbiorem i przetwarzanie elektroodpadów, zachęcał kluby sportowe do współpracy. Firma jest sponsorem drużyny siatkarskiej Legii Warszawa, która gra w I Lidze oraz wspiera liczne imprezy sportowe, w tym te organizowane przez kluby Krajowego Zrzeszenia LZS. Najwięcej elektro odpadów znajduje się w gospodarstwach domowych, w tym tych znajdujących się na terenach wiejskich, więc firma postawiła na współpracę z klubami sportowymi — odpady można zbierać na imprezie sportowej, wystarczy zgłosić się do ECO HRPOON i podpisać umowę. Firma wypłaci klubowi ustaloną stawkę za zbiórkę. Tak więc „Bądźcie eko i zdobywajcie środki na swoją działalność”!

Następnie o zasadach bezpieczeństwa na imprezach sportowych i ubezpieczeniach mówił Krzysztof Wróbel, adwokat przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie. Blok tematyczny zakończyło wystąpienie Marka Mazura, wiceprzewodniczącego Krajowego Zrzeszenia LZS, który z okazji 75-lecia działalności organizacji, krótko przypomniał jej historię.

Fot 1. Marek Murmyło, dyrektor generalny firmy ECO HARPOON mówił m.in. o współpracy z Krajowym Zrzeszeniem LZS, fot 2. Czy Tadeusz Wojciechowski z Narodowej Agencji Programu Erasmus+ i Europejskiego Korpusu Solidarności przekonał słuchaczy do większego zainteresowania się tym programem?

Ostatnim akordem kongresu była prezentacja dorobku prac komisji problemowych, którą przedstawił prof. AJD Eligiusz Małolepszy. Oto wypracowane rekomendacje: infrastruktura sportowa musi być uzupełniona działaniami, które zapewnią jak najwyższe, procentowe wykorzystanie obiektów (animatorzy, udostępnienie darmowe, udostępnienia „za symboliczną złotówkę”); obiekty muszą być budowane w nowoczesnej technologii, by zapewnić długotrwałość, jakość i niskie koszty utrzymania; w małych miejscowościach powinny być budowane obiekty dostosowane do wymogów wykorzystania przez społeczność lokalną i powinny być wielofunkcyjne, a jeśli chcemy mieć takie obiekty powinniśmy też zadbać o kształcenie i dokształcanie kadry trenerskiej i instruktorskiej; w samorządzie lokalny powinny być osoby/biura, które pomogą przy przygotowaniu i rozliczeniu projektów; kształcenie, wychowanie do aktywności fizycznej/sportu powinniśmy zaczynać już w przedszkolu; należy utworzyć/przywrócić programy centralne finansujące pracę trenerów/instruktorów; sport tworzą ludzie — działacze powinni podejmować odważne i rozsądne decyzje; działalność w organizacji sportowej stanowi dla młodego człowieka ważny etap w rozwoju przysposabiający kompetencyjnie i etycznie do dorosłego życia, stąd należy aktywnie włączać młodzież do prac organizacyjnych i dawać jej więcej swobody w przygotowaniu imprez sportowych/aktywności fizycznej; ze względu na podobieństwo doświadczeń należy zacieśnić współpracę LZS i OSP na każdym szczeblu, należy wspólnie wypracować efektywne rozwiązania w zakresie wolontariatu i współpracy z samorządem; w procesie aktywności fizycznej wykorzystać tradycyjne zabawy i gry ruchowe; wykorzystać rolę nauczyciela wychowania fizycznego jako promotora aktywności fizycznej w systemie szkolnym i pozaszkolnym, także w klasach I-III; zwiększyć prestiż nauczyciela wf, instruktora i trenera; zdiagnozować zjawisko niechęci młodego pokolenia do aktywności fizycznej.

Na Kongresie Sportu Wiejskiego mówiono o wielu problemach sportu w tym środowisku. Słuchaczy otrzymali ogromną ilość wiedzy. Przetrawienie jej zapewne zajmie trochę czasu. Czy niektóre problemy i propozycje, które przedstawiono znajdą odzwierciedlenie podczas zaplanowanego na 27 listopada Krajowego Zjazdu LZS? Czy któreś z nich zostaną zapisane w uchwale zjazdowej? Czas pokaże.

Fot. Kongres Sportu Wiejskiego Facebook